Let’s meet up with… SUZANNE REITSMA

De Nederlandse fotografe Suzanne Reitsma kreeg in 2015 een Speciale Vermelding voor haar serie ( Hij voor Zij) over mannelijke borstkankerpatiënten. Het verhaal van deze in stilte lijdende mannen is buiten de medische wereld bijna niet bekend. Reitsma fotografeerde de mannen met het doel om meer bekendheid te geven aan het onderwerp en een discussie op gang te brengen. Momenteel woont Reitsma met haar partner en dochter in Denemarken, waar ze vertelt over haar liefde voor fotografie, de indrukken die de mannen op haar hebben achtergelaten en de veranderende kijk op gender.

BIK01gHoe ben je begonnen als fotografe?

Van jongs af aan ben ik geïnteresseerd in fotografie, zozeer dat ik in 2011 besloot om het te gaan studeren. Het bleek niet te combineren met mijn baan. Ik zegde mijn baan op en koos voor een parttime functie, zodat ik me op mijn studie kon concentreren. Daarvoor had ik culturele en medische antropologie gestudeerd en ik werkte in de zorg, maar gebruikte de kennis van mijn studie antrolopologie niet. Tijdens mijn studie fotografie realiseerde ik me dat ik mijn belangstelling voor mensen en culturele verschillen makkelijker in foto’s kon overbrengen, dus ik kon er mijn beide interesses in kwijt.

Hoe kwam je op het onderwerp mannen met borskanker?

Dat was een combinatie van factoren. Tijdens het maken van de serie werkte ik bij de Borstkanker Onderzoek Groep. Een van de onderzoeken ging over mannen met borstkanker. Ik wist niet dat mannen borstkanker kunnen krijgen. Minder dan 1% van alle borstkanker patiënten zijn mannen. In Nederland gaat het om 16,000 vrouwen en honderd mannen per jaar. Het is zeldzaam.

Tijdens mijn studie antropologie heb ik onderzoek gedaan naar huiselijk geweld, maar met de focus op mannelijke slachtoffers, die slachtoffer waren van het geweld van hun vrouwen. Dat is een tamelijk grote groep waar bijna niemand weet van heeft. Als ze al hulp zoeken is het moeilijk voor hen om die te vinden. Toen ik hoorde van de mannelijke borstkankerpatiënten zag ik meteen paralellen met de mentaliteit: “Oh dat is iets voor vrouwen, jij bent een man”. In beide gevallen stuiten mannen op onbegrip.

Dus je had dezelfde vooronderstellingen over mannen die borstkanker hebben?

Ja, in het begin was ik verast. Voor vrouwen zeggen ze dat het een trauma is als je borsten verwijderd worden. Voor mannen denk je dat het gewoon een litteken is, niet iets groots. Het is voor hen wellicht geen trauma, maar het ligt wel gevoelig. Mannen lopen in de zomer vaak met een ontbloot bovenlichaam. Vrouwen kunnen het nog verbergen, mannen niet. De artsen bieden bijvoorbeeld vaak niet de optie van plastische chirurgie. Een optie die vrouwen wel standaard krijgen.

Wat ook moeilijk is, is als je in de wachtkamer zit samen met je vrouw en de verpleegkundige dan ‘Mevrouw [..]’ roept, omdat de meeste mensen er van uit gaan dat het de vrouw is die voor behandeling komt. De informatie die je voorafgaand aan de behandeling krijgt is ook alleen gericht op vrouwen, dus ze krijgen te horen dat chemotherapie er toe kan leiden dat je stopt met menstrueren. Voor een man niet echt relevante informatie. Naast kanker krijgen ze ook een aanslag op hun mannelijkheid te verwerken.

      BIK01c            BIK01a-1

Hoe kwam je aan de mannen die hebben meegewerkt aan deze serie?

Het is moeilijk om ze te vinden. Ik ging online, naar patiëntenverenigingen, maar die wesbites worden meer gelezen door vrouwen. Mannen niet, die hebben meer de neiging om het in hun eentje te doen. Dus benaderde ik de doktoren en vroeg ik hen om me in contact te brengen met mannen die mee wilden doen. Als ik niet bij die onderzoeksgroep had gewerkt, had ik dit nooit kunnen doen.

Een van de patiënten is overleden sinds jij zijn foto nam, denk je dat dat de impact van de foto heeft veranderd?

Toen ik hem fotografeerde zei hij dat hij wilde dat meer mensen hier van weten, dat er meer aandacht komt voor borstkanker bij mannen. Als eerbetoon aan hem is zijn portret vaak een van de eerste foto’s die ik stuur naar organisaties zoals Pink Ribbon, die vroeg of ze de foto mochten gebruiken om fondsen te werven voor mensen zoals hij (zie hier onder). Ik wist dat hij en zijn familie er trots op zouden zijn dat hij ook na zijn dood nog kan helpen dat er geld en aandacht komt voor dit onderwerp. Hij was de jongste van de groep en had twee jonge kinderen. Hij was zo vol van energie en wilde er tegen vechten!

BIK01d

 

 

 

Was het moeilijk om de mannen te overtuigen voor de foto’s te poseren of waren ze bereid en enthousiast?

Ze waren daar zeker toe bereid, ze hadden er zelf voor gekozen om mij te benaderen. We hadden steeds een uurtje de tijd om kennis met elkaar te maken voor dat we de foto’s zouden schieten bij hen thuis. Ze wilden hun verhaal vertellen, wat ze niet vaak doen, en met de meesten heb ik nog steeds contact. Zeker nu het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis in Amsterdam en het UMC Utrecht een speciale webpagina gaan maken voor mannen met borstkanker. Dat doen ze omdat er haast geen informatie is voor mannen en mannen er vaak pas laat voor behandeling komen.

Stilistisch gezien is er weinig wat de foto’s verbindt. De lokaties zijn anders, de poses verschillen. Wat was het idee achter deze keuzes?

Ze zijn gefotografeerd in hun thuisomgeving. Ik heb geëxperimenteerd met foto’s in een studio tegen een witte achtergrond, maar dan werd het litteken te prominent. Je weet al dat ze borstkanker hebben, dus ik wilde liever meer van henzelf en hun eigen omgeving laten zien. Als ik hen zou vragen om allemaal dezelfde pose aan te nemen zou dat teveel aandacht trekken naar de littekens en dat is iets dat ik niet wilde. Ik wilde de persoon fotograferen, niet alleen zijn ziekte.

Zowel dit project als jouw eerdere onderzoek hebben te maken met omkering van de dominante positie van mannen, waarom vind je dit een interessant onderwerp?

Ik ben van een generatie die niet meer voor vrouwenrechten hoeft te strijden, de generatie van mijn moeder wel. Zij heeft me zo opgevoed dat ik voor mezelf kan zorgen en mijn eigen geld verdien. Zo zwart wit is het niet echt. Ik wilde een stap verder gaan en zoeken waar mannen de onderbelichte groep zijn.

BIK01e

 

Interview: Daniel Meads

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pride Photo Award is een jaarlijkse internationale wedstrijd voor foto's over seksuele en gender diversiteit.

Taal:

  • English
  • Nederlands